Czym jest MDMA?
MDMA (3,4-metylenodioksymetamfetamina) to syntetyczny związek, który został po raz pierwszy zsyntetyzowany przez Antona Köllischa w firmie Merck w 1912 roku. Z farmakologicznego punktu widzenia MDMA działa przede wszystkim poprzez zwiększanie uwalniania serotoniny, noradrenaliny i dopaminy, przy jednoczesnym hamowaniu ich wychwytu zwrotnego (Hagino et al., 2011; Rudnick & Wall, 1992). Ponadto pobudza uwalnianie oksytocyny, neurohormonu zaangażowanego w tworzenie więzi społecznych i przynależność interpersonalną (Kirkpatrick et al., 2014).
Zainteresowanie terapeutycznym potencjałem MDMA pojawiło się pod koniec lat siedemdziesiątych XX wieku, kiedy niektórzy psychoterapeuci zaczęli stosować ją jako uzupełnienie psychoterapii (Passie, 2018). Pierwsze obserwacje kliniczne sugerowały, że MDMA ułatwiała proces terapeutyczny, osłabiając mechanizmy obronne i lęk przed zranieniem emocjonalnym, co pozwalało pacjentom z większą otwartością zajmować się trudnymi emocjami i doświadczeniami. Klinicyści zauważyli też, że wiele osób potrafiło w bezpiecznym otoczeniu terapeutycznym docierać do wcześniej wypartych lub traumatycznych wspomnień i je przepracowywać, często doświadczając zmniejszenia cierpienia emocjonalnego (Greer, 1985).
Te pierwsze obserwacje stały się podstawą współczesnych badań naukowych nad psychoterapią wspomaganą MDMA, zwłaszcza w zespole stresu pourazowego (PTSD). Aby uzyskać bardziej szczegółowe wyjaśnienie, zajrzyj do naszego artykułu: Strach, trauma i MDMA.
W jaki sposób MDMA ułatwia psychoterapię?
Podczas ostrej fazy doświadczenia, która zwykle trwa od 3 do 5 godzin, osoby na ogół zachowują jasność poznawczą, a jednocześnie doświadczają zwiększonej otwartości emocjonalnej, empatii, zaufania, współczucia wobec siebie i więzi z innymi (Holze et al., 2020; Liechti et al., 2000; Regan et al., 2021).
Z perspektywy psychoterapeutycznej te przejściowe zmiany psychologiczne mogą ułatwiać kilka procesów związanych z pozytywnymi wynikami terapii. Większe zaufanie i bliskość interpersonalna mogą wzmacniać relację terapeutyczną, jeden z czynników, które najlepiej przewidują dobre rezultaty w różnych formach psychoterapii (Flückiger et al., 2018; Thal & Lommen, 2018). Jednocześnie większa otwartość emocjonalna i osłabienie mechanizmów obronnych mogą pozwolić osobom zbliżyć się do trudnych emocji i wspomnień autobiograficznych bez poczucia przytłoczenia, co sprzyja głębszemu przetwarzaniu emocji i autorefleksji (Greer, 1985; Greer & Tolbert, 1998).
Zatem MDMA nie działałaby sama jako leczenie, lecz wydaje się wywoływać tymczasowy stan psychologiczny, który może zwiększać skuteczność psychoterapii, gdy jest podawana w ramach ustrukturyzowanego protokołu terapeutycznego.
Poza PTSD
Chociaż najsilniejsze dowody dotyczące psychoterapii wspomaganej MDMA pochodzą obecnie z badań nad zespołem stresu pourazowego (PTSD), jej potencjał jest badany również w szerszym spektrum zaburzeń psychiatrycznych. To rosnące zainteresowanie wynika z obserwacji, że procesy psychologiczne ułatwiane przez MDMA mogą mieć znaczenie w wielu zaburzeniach zdrowia psychicznego i nie być specyficzne wyłącznie dla PTSD (Harkhoe et al., 2025; Luoma et al., 2022).
Pierwsze badania eksploracyjne koncentrowały się na takich schorzeniach jak zaburzenie używania alkoholu (AUD) i duże zaburzenie depresyjne (MDD). Otwarte badanie pilotażowe z udziałem pacjentów z ciężkim zaburzeniem używania alkoholu wykazało, że psychoterapia wspomagana MDMA jest wykonalna i dobrze tolerowana, a w okresie obserwacji odnotowano zachęcające zmniejszenie spożycia alkoholu (Sessa et al., 2021). Podobnie badanie typu proof of concept z udziałem pacjentów z dużym zaburzeniem depresyjnym odnotowało trwałe, długoterminowe zmniejszenie objawów depresyjnych po leczeniu (Kvam et al., 2026). Psychoterapię wspomaganą MDMA badano również u dorosłych osób z autyzmem, z nasilonym lub bardzo ciężkim lękiem społecznym. W niewielkim badaniu pilotażowym kontrolowanym placebo uczestnicy, którzy otrzymali MDMA, wykazali większą poprawę w zakresie lęku społecznego niż osoby otrzymujące placebo, a poprawa ta w dużej mierze utrzymywała się po sześciu miesiącach obserwacji (Danforth et al., 2018).
Podsumowując, choć PTSD pozostaje główną badaną indykacją, te pierwsze wyniki sugerują, że psychoterapia wspomagana MDMA mogłaby mieć szersze zastosowania kliniczne, ułatwiając procesy psychologiczne wykraczające poza tradycyjne kategorie diagnostyczne. Niemniej do ustalenia jej skuteczności i bezpieczeństwa w tych stanach nadal potrzebne są większe randomizowane badania kliniczne.
Pomimo obiecujących wyników badań MDMA nie jest obecnie zatwierdzona do stosowania terapeutycznego w Hiszpanii. Z tego powodu w naszej klinice nie możemy jeszcze oferować psychoterapii wspomaganej MDMA, choć mamy nadzieję, że będziemy mogli to robić w przyszłości, jeśli stanie się ona dostępna do zastosowań klinicznych.
Bibliografia
Danforth, A. L., Grob, C. S., Struble, C., Feduccia, A. A., Walker, N., Jerome, L., Yazar-Klosinski, B., & Emerson, A. (2018). Reduction in social anxiety after MDMA-assisted psychotherapy with autistic adults: a randomized, double-blind, placebo-controlled pilot study. Psychopharmacology, 235(11), 3137–3148. https://doi.org/10.1007/s00213-018-5010-9
Flückiger, C., Del Re, A. C., Wampold, B. E., & Horvath, A. O. (2018). The alliance in adult psychotherapy: A meta-analytic synthesis. Psychotherapy (Chicago, Ill.), 55(4), 316–340. https://doi.org/10.1037/pst0000172
Greer, E. (1985). Using MDMA in psychotherapy. Advances, 2(2), 57–59.
Greer, G. R., & Tolbert, R. (1998). A method of conducting therapeutic sessions with MDMA. Journal of psychoactive drugs, 30(4), 371–379. https://doi.org/10.1080/02791072.1998.10399713
Hagino, Y., Takamatsu, Y., Yamamoto, H., Iwamura, T., Murphy, D. L., Uhl, G. R., Sora, I., & Ikeda, K. (2011). Effects of MDMA on Extracellular Dopamine and Serotonin Levels in Mice Lacking Dopamine and/or Serotonin Transporters. Current neuropharmacology, 9(1), 91–95. https://doi.org/10.2174/157015911795017254
Harkhoe, M., Offringa, T. & Vermetten, E. Exploring MDMA assisted therapy in eating disorders: mechanisms, clinical evidence, and future directions. J Eat Disord 13, 293 (2025). https://doi.org/10.1186/s40337-025-01409-5
Holze, F., Vizeli, P., Müller, F., Ley, L., Duerig, R., Varghese, N., Eckert, A., Borgwardt, S., & Liechti, M. E. (2020). Distinct acute effects of LSD, MDMA, and D-amphetamine in healthy subjects. Neuropsychopharmacology : official publication of the American College of Neuropsychopharmacology, 45(3), 462–471. https://doi.org/10.1038/s41386-019-0569-3
Liechti, M. E., Saur, M. R., Gamma, A., Hell, D., & Vollenweider, F. X. (2000). Psychological and physiological effects of MDMA („Ecstasy”) after pretreatment with the 5-HT(2) antagonist ketanserin in healthy humans. Neuropsychopharmacology : official publication of the American College of Neuropsychopharmacology, 23(4), 396–404. https://doi.org/10.1016/S0893-133X(00)00126-3
Luoma, J. B., Shahar, B., Kati Lear, M., Pilecki, B., & Wagner, A. (2022). Potential processes of change in MDMA-Assisted therapy for social anxiety disorder: Enhanced memory reconsolidation, self-transcendence, and therapeutic relationships. Human psychopharmacology, 37(3), e2824. https://doi.org/10.1002/hup.2824
Kirkpatrick, M. G., Francis, S. M., Lee, R., de Wit, H., & Jacob, S. (2014). Plasma oxytocin concentrations following MDMA or intranasal oxytocin in humans. Psychoneuroendocrinology, 46, 23–31. https://doi.org/10.1016/j.psyneuen.2014.04.006
Kvam, T. M., Goksøyr, I. W., Rog, J., van de Vooren, I. J., Stewart, L. H., Autran, I., Berthold-Losleben, M., Mørch-Johnsen, L., Holst, R., Røssberg, J. I., Clausen, I., & Andreassen, O. A. (2026). MDMA-assisted therapy for major depressive disorder: A seven-month follow-up proof of principle trial. Journal of psychiatric research, 193, 302–308. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2025.11.030
Passie T. The early use of MDMA (‘Ecstasy’) in psychotherapy (1977–1985). Drug Science, Policy and Law. 2018;4. doi:10.1177/2050324518767442
Regan, A., Margolis, S., de Wit, H., & Lyubomirsky, S. (2021). Does ±3,4-methylenedioxymethamphetamine (ecstasy) induce subjective feelings of social connection in humans? A multilevel meta-analysis. PloS one, 16(10), e0258849. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0258849
Rudnick, G., & Wall, S. C. (1992). The molecular mechanism of „ecstasy” [3,4-methylenedioxy-methamphetamine (MDMA)]: serotonin transporters are targets for MDMA-induced serotonin release. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 89(5), 1817–1821. https://doi.org/10.1073/pnas.89.5.1817
Sessa, B., Higbed, L., O’Brien, S., Durant, C., Sakal, C., Titheradge, D., Williams, T. M., Rose-Morris, A., Brew-Girard, E., Burrows, S., Wiseman, C., Wilson, S., Rickard, J., & Nutt, D. J. (2021). First study of safety and tolerability of 3,4-methylenedioxymethamphetamine-assisted psychotherapy in patients with alcohol use disorder. Journal of psychopharmacology (Oxford, England), 35(4), 375–383. https://doi.org/10.1177/0269881121991792
Thal, S. B., & Lommen, M. J. J. (2018). Current Perspective on MDMA-Assisted Psychotherapy for Posttraumatic Stress Disorder. Journal of contemporary psychotherapy, 48(2), 99–108. https://doi.org/10.1007/s10879-017-9379-2
