Terapia ketaminą stała się przełomową metodą leczenia zaburzeń zdrowia psychicznego, takich jak depresja, lęk i PTSD, a także bólu przewlekłego. Dwie główne metody – wstrzyknięcia dożylne (IV) i domięśniowe (IM) – oferują różne doświadczenia, korzyści i uwarunkowania. W poniższym artykule omawiamy różnice między terapią ketaminą dożylną i domięśniową, opierając się na literaturze i wiedzy naukowej: obie metody mają swoje szczególne cechy, ale badania wskazują na podobny poziom bezpieczeństwa i skuteczności.
Mechanizmy i sposób podawania
Ketamina dożylna (IV): Ketamina IV jest podawana bezpośrednio do krwiobiegu przez cewnik w ciągu 40–60 minut, co zapewnia 100 % biodostępności, to znaczy, że pełna dawka dociera do mózgu. Uważa się, że ta metoda pozwala na większą kontrolę dawki w czasie. Infuzje IV są łatwo i często stosowane w dawkach niepsychodelicznych, ponieważ efekty psychodeliczne bywają traktowane jako działania niepożądane. W naszej praktyce klinicznej przekonaliśmy się, że efekty psychodeliczne wraz z integracją są istotnymi i transformującymi elementami procesu.
Ketamina domięśniowa (IM): Ketamina IM polega na pojedynczym wstrzyknięciu do mięśnia, zazwyczaj w ramię lub udo; jej działanie pojawia się po 1–2 minutach i trwa od 30 do 60 minut. Biodostępność jest nieco niższa (około 93 %) z powodu różnic we wchłanianiu z mięśnia, ale metoda pozostaje bardzo skuteczna. Podanie IM jest prostsze i nie wymaga ciągłego dostępu dożylnego, dzięki czemu otoczenie jest wygodniejsze i wymaga mniejszej liczby personelu klinicznego. Metodę tę często stosuje się tam, gdzie pożądany jest szybki początek działania.
Obie metody działają na receptory NMDA, nasilając aktywność glutaminianu, sprzyjając neuroplastyczności i łagodząc objawy depresji oraz ból. Jednak stopniowe podawanie drogą dożylną kontrastuje z szybkim, immersyjnym szczytem działania przy podaniu domięśniowym, co wpływa na doświadczenie terapeutyczne.
Skuteczność i wyniki terapeutyczne
Badania, takie jak randomizowane badanie Chilukuri i wsp. z 2014 roku, pokazują, że zarówno ketamina IV, jak i IM wywołują szybkie działanie przeciwdepresyjne. W badaniu ketamina IV (0,5 mg/kg w ciągu 40 minut) oraz IM (0,5 mg/kg lub 0,25 mg/kg) obniżyły wyniki w Skali Depresji Hamiltona (HAM-D) o 58–60 % w ciągu dwóch godzin, a efekty utrzymywały się przez trzy dni. Nie stwierdzono istotnych różnic w skuteczności między obiema drogami podania, co sugeruje, że IM może być równie skuteczna jak IV, nawet w niższych dawkach. W połączeniu z psychoterapią zarówno IV, jak i IM poprawiają wyniki, ułatwiając przetwarzanie i integrację emocjonalną.
W stanach nagłych zdrowia psychicznego szybszy początek działania ketaminy IV (w ciągu sekund) i możliwość stopniowego dostosowywania dawki sprawiają, że jest ona preferowana w przypadku ostrych myśli samobójczych. Choć dowodów wciąż jest niewiele, IV może też okazać się lepsza od IM w przypadkach bólu przewlekłego, gdzie dłuższe i utrzymane infuzje mogą być korzystne. Niemniej ketamina IM zapewnia porównywalną ulgę objawową w depresji, lęku, PTSD i innych rozpoznaniach, a niektórzy pacjenci zgłaszają głębsze, bardziej immersyjne doświadczenie ze względu na szybki szczyt działania.
Bezpieczeństwo i działania niepożądane
Zarówno ketamina IV, jak i IM są bezpieczne, gdy podaje się je w kontrolowanych warunkach klinicznych. W bardzo nielicznych przypadkach mogą wystąpić łagodne i przemijające działania niepożądane, takie jak nudności i zawroty głowy. Ketamina IV może powodować przejściowe podwyższenie ciśnienia tętniczego, natomiast ketamina IM wiąże się z minimalną częstością wymiotów w okresie wybudzania, zwłaszcza w badaniach pediatrycznych. Podanie dożylne niesie niewielkie ryzyko podrażnienia żyły lub wynaczynienia, które jest zminimalizowane przy wstrzyknięciach domięśniowych. Żadna z tych metod nie wpływa istotnie na czynność oddechową, co sprawia, że ketamina jest bezpieczniejsza niż inne środki znieczulające. Zarówno IV, jak i IM wymagają nadzoru specjalisty dla zapewnienia bezpieczeństwa, zwłaszcza u pacjentów z obciążeniami sercowo-naczyniowymi lub psychiatrycznymi w wywiadzie.
Doświadczenie pacjenta i względy praktyczne
Uważa się, że infuzje IV zapewniają stopniowe i kontrolowane doświadczenie, często opisywane jako płynniejsze, z szerszym oknem terapeutycznym dla integracji psychoterapii. Jednak konieczność utrzymania cewnika podczas sesji może być krępująca, a niektórzy pacjenci uznają nagłe zejście z efektu za dezorientujące. Terapia IV wymaga środowiska klinicznego z przeszkolonym personelem, co zwiększa koszty. Ponadto pacjenci czasem muszą zorganizować sobie transport po zabiegu z powodu utrzymujących się efektów.
Wstrzyknięcia IM zapewniają szybsze i intensywniejsze doświadczenie, a maksymalne efekty szybko ustępują w ciągu godziny. Według relacji pacjentów prostota pojedynczego wstrzyknięcia i swoboda ruchu podczas sesji są wygodniejsze dla sesji terapeutycznej. IM nadaje się również do terapii grupowych, w których pacjenci otrzymują wstrzyknięcia i uczestniczą w sesjach integracyjnych, co zwiększa dostępność.
Dostępność i preferencje kliniczne
Choć droga IV jest najlepiej zbadana, kilka stowarzyszeń, takich jak KATA (Stowarzyszenie Terapii Wspomaganej Ketaminą) i Ketamine Research Foundation, opowiada się za terapią IM w sytuacjach, gdy nie jest wymagany stały nadzór medyczny. Model IM sprzyja głębokiej psychoterapii i jest prostszy w podawaniu.
W Clínica Synaptica pracujemy z IM, ponieważ oferuje ona kilka atrakcyjnych zalet. Pozwala na większy dystans wobec czysto medykalizowanego stosowania psychodelików i umożliwia potężne, transformujące doświadczenia przy odpowiedniej integracji. IM wymaga jednego wstrzyknięcia, co pozwala uniknąć konieczności ciągłego dostępu dożylnego, który może być niewygodny lub wywoływać lęk u niektórych pacjentów. Efekty IM zaczynają się po jednej lub dwóch minutach, zapewniając szybkie i immersyjne doświadczenie, które niektórzy pacjenci uznają za głębsze i sprzyjające przemianie emocjonalnej.
Zarówno terapia ketaminą IV, jak i IM zapewniają szybką i skuteczną ulgę w zaburzeniach psychicznych i bólu przewlekłym, z różnymi zaletami zależnie od indywidualnych preferencji pacjenta. Ketamina IV zapewnia precyzyjne dawkowanie i stopniowe doświadczenie, co czyni ją idealną dla osób wymagających ścisłego monitorowania. Ketamina IM wyróżnia się natomiast prostotą i szybkim początkiem działania, oferując znacznie bardziej pobudzające i wzbogacające doświadczenie, co czyni ją atrakcyjną alternatywą.
Bibliografia
Boroumand Rezazadeh, B. , Zamani Moghadam, H. and Gharavifard, M. (2015). Comparison between intravenous and intramuscular administration of ketamine in children sedation referred to emergency department. Reviews in Clinical Medicine, 2(1), 1-4. doi: 10.17463/RCM.2015.01.001
Chilukuri, H., Reddy, N. P., Pathapati, R. M., Manu, A. N., Jollu, S., & Shaik, A. B. (2014). Acute antidepressant effects of intramuscular versus intravenous ketamine. Indian Journal of Psychological Medicine, 36(1), 71–76. https://doi.org/10.4103/0253-7176.127258
Comparing IV and IM ketamine for the treatment of mental health and pain. (2025, May 8). Innerbloom Ketamine Therapy. https://innerbloomketamine.com/blog/comparing-iv-and-im-ketamine-for-the-treatment-of-mental-health-and-pain/
Rosenbaum, S. B., Gupta, V., Patel, P., & Palacios, J. L. (2024, January 30). Ketamine. StatPearls – NCBI Bookshelf. Retrieved August 20, 2025, from https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470357/
Saeedi, M., Momeni, M., Esfandbod, M., Farnia, M., Basirani, R., & Zebardast, J. (2014). Comparison of the effect of intravenous ketamine and intramuscular ketamine for orthopedic procedures in children′s sedation. International Journal of Critical Illness and Injury Science, 4(3), 191. https://doi.org/10.4103/2229-5151.141352
Wolfson, P., & Braunstein, M. (n.d.). GUIDELINES FOR THE SAFE PERSONAL USE AND THE EFFECTIVE CLINICAL USE OF KETAMINE. https://ketamineresearchfoundation.org/wp-content/uploads/2025/03/KRF-Ketamine-Guidelines.pdf
