Czym jest depresja, jaki ma wpływ i jak się ją leczy?
Depresja, technicznie określana jako duże zaburzenie depresyjne lub depresja kliniczna, to zaburzenie wpływające na nasz nastrój, myśli, zdolności poznawcze (takie jak uwaga i pamięć) oraz stan fizyczny. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) jest obecnie główną przyczyną niepełnosprawności na świecie. Szacuje się, że w samej Europie jej koszt wynosi około 92 mld euro rocznie, głównie z powodu utraty produktywności. Wzmianki o tym cierpieniu pojawiają się od starożytności; jeden z pierwszych opisów znajdziemy w pismach słynnego greckiego lekarza Hipokratesa, który nazywał ją „melancholią”.
Leczenie konwencjonalne i jego ograniczenia
Obecnie leczenie depresji zazwyczaj obejmuje połączenie leków, takich jak selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), oraz psychoterapię. Niestety żaden lek nie działa u wszystkich, a około 33% pacjentów nie reaguje na powszechnie stosowane leki. Gdy pacjent nie reaguje na dwa lub więcej sposobów leczenia, mówimy o depresji opornej na leczenie. To pobudziło dalsze badania i innowacje w zakresie nowych metod leczenia, takich jak psylocybina czy ketamina.
Ketamina: przełom w leczeniu depresji
Ketamina jest anestetykiem dysocjacyjnym znanym ze swoich właściwości uspokajających i przeciwbólowych. W ostatnich dwóch dekadach badano także jej właściwości przeciwdepresyjne, wykazując znaczące zmniejszenie objawów depresyjnych w ciągu kilku godzin od podania. Ketamina jest ogólnie uważana za bezpieczną, z sporadycznymi i łagodnymi działaniami niepożądanymi (takimi jak nudności i zawroty głowy) oraz przyjemnymi efektami, np. rozluźnieniem. Warto podkreślić, że długotrwałe nadużywanie ketaminy, podobnie jak każdego leku, może powodować problemy zdrowotne, choć obserwuje się je głównie u osób używających jej rekreacyjnie i bardzo często. Jednak w zastosowaniu terapeutycznym w depresji nie ma dowodów na długotrwałe deficyty poznawcze. Zazwyczaj podaje się bardzo niskie dawki dożylnie, domięśniowo lub donosowo.
Dowody naukowe dotyczące ketaminy
W kolejnych wpisach podsumujemy dowody naukowe dotyczące przeciwdepresyjnych właściwości ketaminy. Zaczniemy od metaanalizy opublikowanej w 2016 roku, która badała skuteczność ketaminy w zmniejszaniu objawów depresji w ciągu pierwszych siedmiu dni po jej podaniu. Publikacja ta objęła dziewięć randomizowanych badań podwójnie ślepych. We wszystkich tych badaniach pacjentów z rozpoznaniem depresji podzielono na dwie grupy: osoby otrzymujące leczenie ketaminą i osoby otrzymujące placebo. Ani lekarze, ani pacjenci nie wiedzieli, jakie leczenie jest stosowane (kluczowe kryterium badań podwójnie ślepych, pozwalające uniknąć błędów w ocenie odpowiedzi na leczenie). W siedmiu badaniach placebo było obojętne, bez działania farmakologicznego, natomiast w dwóch zastosowano leczenie aktywne (midazolam lub terapię elektrowstrząsową).
Badacze stwierdzili szybką poprawę objawów depresyjnych w ciągu pierwszych 24 godzin, która utrzymywała się do siódmego dnia. Poprawa ta była znacząco większa w porównaniu z placebo lub innymi metodami leczenia. U trzydziestu trzech ze 126 pacjentów do siódmego dnia nastąpiła remisja, czyli całkowite ustąpienie objawów depresyjnych. We wszystkich badaniach oceniano to za pomocą jednego lub kilku z następujących kwestionariuszy: Skali Depresji Hamiltona (HAM-D), Skali Depresji Montgomery’ego-Åsberga (MADRS) i Skali Ogólnego Wrażenia Klinicznego (CGI). Kwestionariusze te wypełnia personel kliniczny i oceniają one obecne objawy, ich nasilenie oraz poprawę od początku leczenia.
Wyniki te są obiecujące dla przyszłego leczenia tego zaburzenia i dają nową alternatywę osobom, które cierpią i wciąż nie znalazły ulgi. Warto podkreślić, że podobnie jak każde inne leczenie depresji, ketamina nie działa u wszystkich, a u osób, którym pomaga, często wymaga wsparcia psychoterapeutycznego i monitorowania. Badania w tej dziedzinie wciąż postępują, a ich celem jest doskonalenie najlepszych metod podawania tego leku. Potrzeba też dalszych badań nad skutkami długoterminowymi — temat ten omówimy w przyszłych publikacjach, a Clínica Synaptica ma nadzieję wnieść do niego nową, wartościową wiedzę.
Bibliografia:
- https://www.elsevier.es/es-revista-psiquiatria-biologica-46-articulo-el-abordaje-depresion-el-ambito
- https://www.who.int/es/news-room/fact-sheets/detail/depression
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/
- https://medicalcriteria.com/
